Selye postrzegał stres znacznie bardziej fizycznie i biologicznie niż my. Dla niego był on związany z zagrożeniem cielesnej integralności, na które odpowiedź stanowi uniwersalna, fizyczna reakcja. Dla Selyego reakcja stresu była mechanizmem obronnym, atrybutem w bezwzględnej walce o przetrwanie. Dlatego też nie dziwi fakt, że jego teoria stresu bardzo dobrze harmonizuje z rozwijającymi się mniej więcej w tym samym czasie badaniami nad syndromem „Walcz lub uciekaj” amerykańskiego fizjologa Waltera Cannona, który dostrzegł, że zarówno zwierzęta, jak i ludzie w obliczu niebezpieczeństwa mieli pierwotnie dwie możliwości: walczyć bądź uciekać. W obydwu przypadkach ciało musiało się odpowiednio szybko do tego dostosować. Najprostszym rozwiązaniem była stereotypowa reakcja na stres. Dzisiaj bardzo dokładnie znamy jej poszczególne składniki (co zostanie przedstawione w następnym rozdziale); aby udokumentować obecność stresu, nie musimy mierzyć wielkości nadnerczy czy grasicy albo przeprowadzać podobnych eksperymentów, których etyczność stoi niekiedy pod znakiem zapytania. Hansowi Selyemu zawdzięczamy nie tylko stworzenie jednego z cieszących się największym powodzeniem pojęć psychofizjologicznych, ale również dwóch, do dziś obowiązujących, definicji stresu:
1. Stres jest reakcją na zagrożenie, a nie zagrożeniem samym w sobie. Szczerzący zęby pies nie jest stresem: stres to tylko sposób, w jaki na niego reagujemy: pocenie się, przyspieszony pult, suchość w ustach i tak dalej. Stres i reakcja na niego są poniekąd traktowane zamiennie. Jeżeli to tylko będzie możliwe, w dalszej części książki będę zatem dla ułatwienia używać słowa „stres”.
2. Stresowi wywołanemu przez jakikolwiek wyzwalacz towarzyszy zawsze wymierna fizyczna reakcja. W przeciwnym razie nie może być o nim mowy. Reakcja ta jest uniwersalna — występuje u wszystkich ludzi, niezależnie od istniejącego zagrożenia, może być jednak mocniejsza lub słabsza. To dotyczy nie tylko ogólnej iły reakcji na stres, ale również jej poszczególnych komponentów (jeden drży, inny zaś staje się blady).
Stres
Radzenie sobie ze stresem oraz zagadnienia powiązane z tematem
Radzenie sobie ze stresem oraz zagadnienia powiązane z tematem
sty
13.